ميرزا خانلرخان

مقدمه 11

سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )

ميرزا خانلر خان اعتصام الملك پدرش ميرزا احمد مازندرانى يا ميرزا محمد على مازندرانى از منشيها و مستوفيهاى زمان فتحعليشاه و محمد شاه بود . در تنها دفترى « 1 » كه از او باقى مانده و اين دفتر حاوى مجملى از شرح زندگانى خود و تاريخ تولد فرزندان و شمه‌اى از احوال اجدادش مىباشد ، مىنويسد : « . . . يكى از اعمام كه از والدم كوچكتر و مسمى به ميرزا محمد - على بود ، در جوانى وفات كرد و در وقت وفاتش من بنده يك ساله بودم . والدم از فرط علاقه‌اى كه به او داشت ، اسم او را به من بخشيد و ميرزا احمد را موقوف داشتند . . . » و در جاى ديگر مىنويسد : « . . . حسب الامر سردار « 2 » به اسم اصلى خود كه ميرزا احمد بود رجوع نمودم و مهرهاى ثبت را نيز حسب الفرمايش سردار تغيير دادم . لهذا در قم مشهور به ميرزا محمد على و در صفحهء سمنان ، بلكه تا خراسان و طهران و كاشان و ساير بلاد ، مشهور به ميرزا احمدم . . . » . در تاريخ عضدى « 3 » آمده است كه :

--> ( 1 ) - اين دفتر نزد آقاى غلامعلى محمودى پسر ميرزا حسينخان اعتصام الملك ثانى و پسردائى نگارنده بود . از ايشان خواهش كردم آن را به اين بنده مرحمت كردند . در سال 1338 شمسى عين خط آن مرحوم را كليشه كرده ، با شمه‌اى از تاريخ فرزندان و نوادكانش ( خانوادهء خانلرى و محمودى ) به چاپ رسانيده و در دسترس آنان قرار دادم ، تا بيادگار در خانواده‌هاى ما باقى بماند . ( 2 ) - ذو الفقار خان سردار شوهرخواهر ميرزا محمد على مازندرانى . سردار معروف زمان فتحعليشاه كه مقرش در طالب‌آباد سمنان بود . ( 3 ) - تاريخ عضدى تأليف شاهزاده احمد ميرزا عضد الدوله به سعى و اهتمام حسين كوهى كرمانى صفحه 52 .